Η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν εξελίσσεται σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό πείραμα στρατιωτικής κλιμάκωσης, με ειδικούς να προειδοποιούν για τον κίνδυνο μιας παγίδας κλιμάκωσης που θα μπορούσε να μετατρέψει τον πόλεμο σε μια μακροχρόνια και ιδιαίτερα δαπανηρή σύγκρουση.
Οι ασαφείς στρατηγικοί στόχοι
Σύμφωνα με ανάλυση της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, τόσο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να επιτύχουν τους στρατηγικούς στόχους της εκστρατείας.
Παρά τις αρχικές επιθέσεις και την εξουδετέρωση βασικών ιρανικών στόχων – μεταξύ των οποίων και ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ σύμφωνα με την ανάλυση – το πολιτικό σύστημα της Τεχεράνης παραμένει σταθερό, ενώ τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία.
Την ίδια στιγμή, οι αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται και επεκτείνονται σε περισσότερους στόχους.
Η οριζόντια κλιμάκωση της Τεχεράνης
Η αντίδραση της Τεχεράνης φαίνεται να ακολουθεί τη στρατηγική της λεγόμενης οριζόντιας κλιμάκωσης. Σύμφωνα με ειδικούς, το Ιράν επιχειρεί να διευρύνει τη σύγκρουση τόσο γεωγραφικά όσο και οικονομικά.
Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει:
- πιέσεις προς τα κράτη του Κόλπου
- απειλές για τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ
- αύξηση του κόστους για την Ουάσιγκτον και την παγκόσμια οικονομία, κυρίως στον ενεργειακό τομέα.
Τι είναι η παγίδα κλιμάκωσης
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η σύγκρουση κινδυνεύει να πέσει σε μια παγίδα κλιμάκωσης, δηλαδή σε μια κατάσταση όπου μια στρατιωτική επιχείρηση που ξεκίνησε με περιορισμένους στόχους εξελίσσεται σε πολύ πιο σύνθετη και μακροχρόνια σύγκρουση.
Ο Αμερικανός ιστορικός και αναλυτής Ρόμπερτ Πέιπ εξηγεί ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ:
- του τακτικού επιπέδου, δηλαδή των στρατιωτικών επιχειρήσεων που επιτυγχάνουν τους άμεσους στόχους τους
- και του στρατηγικού επιπέδου, που αφορά την επίτευξη των πολιτικών στόχων του πολέμου.
Όπως σημείωσε, η αρχική επίθεση μπορεί να θεωρηθεί σχεδόν απόλυτα επιτυχημένη σε τακτικό επίπεδο, ωστόσο αυτό δεν μεταφράστηκε σε στρατηγική νίκη.
Όταν η τακτική επιτυχία δεν οδηγεί σε στρατηγική επιτυχία, ο επιτιθέμενος συχνά επιλέγει να κλιμακώσει τη σύγκρουση, υπογράμμισε.
Ρήγματα στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους
Σύμφωνα με τον Πέιπ, η ιρανική στρατηγική στοχεύει και στη δημιουργία ρήξεων μεταξύ των Ηνωμένες Πολιτείες και των χωρών του Κόλπου.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές και ναυτιλιακές υποδομές αυξάνουν το κόστος του πολέμου και ενισχύουν τα ερωτήματα στις κοινωνίες της περιοχής για το αν πρέπει να πληρώσουν το τίμημα μιας σύγκρουσης που θεωρούν ότι καθοδηγείται από τις πολιτικές του Ισραήλ.
Ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης
Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής επέκτασης. Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός προετοιμάζεται για επέκταση των επιχειρήσεων στον Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ.
Ο πρώην απεσταλμένος των ΗΠΑ για το Ιράν Ρόμπερτ Μάλι εκτιμά ότι η εξέλιξη της σύγκρουσης θα εξαρτηθεί λιγότερο από σαφείς στρατηγικές αποφάσεις και περισσότερο από την πολιτική και ψυχολογική δυναμική στην Ουάσιγκτον.
Όπως προειδοποιεί, το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης δεν μπορεί να αποκλειστεί και θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας ή επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή και τη διεθνή ασφάλεια.