Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στο Euractiv, η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι, ολοκληρώνοντας τη θητεία της το φθινόπωρο του 2026, προβαίνει σε μια αυστηρή κριτική κατά των θεσμικών δομών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η επικεφαλής της EPPO υπογραμμίζει πως το κύριο πρόβλημα στην πάταξη του οικονομικού εγκλήματος δεν είναι η έλλειψη νομικών εργαλείων, αλλά η απουσία πραγματικής βούλησης από την πλευρά της Ένωσης να επιτρέψει στον θεσμό να λειτουργήσει με απόλυτη ανεξαρτησία. Παρά τις χιλιάδες έρευνες και τη δέσμευση κεφαλαίων που υπερβαίνουν το ένα δισεκατομμύριο ευρώ, το έργο της Εισαγγελίας υπονομεύεται από τη γραφειοκρατία, την περιορισμένη χρηματοδότηση και την ελλιπή συνεργασία ορισμένων κρατών-μελών.
Εσωτερικές αντιδράσεις και συγκρούσεις εντός της ΕΕ
Η Ευρωπαία Εισαγγελέας αναδεικνύει την έντονη αντίσταση που συνάντησε ακόμη και από κεντρικά όργανα των Βρυξελλών, φέρνοντας ως παράδειγμα τη διένεξη με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο επικαλέστηκε την ασυλία του για να παρεμποδίσει το ανακριτικό έργο. Τέτοια περιστατικά, σύμφωνα με την ίδια, αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός συστήματος που, ενώ διαθέτει μηχανισμούς ελέγχου στη θεωρία, στην πράξη συχνά αδρανεί ή εμποδίζει την εφαρμογή τους, αφήνοντας κενά στη λογοδοσία και τη διαφάνεια.
Η περίπτωση της Ελλάδας και τα Συνταγματικά κωλύματα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Ελλάδα, η οποία παρουσιάζεται ως χαρακτηριστική περίπτωση των ορίων που συναντά η ευρωπαϊκή δικαιοσύνη μπροστά σε εθνικούς κανόνες. Η Κοβέσι επισημαίνει ότι, παρά την ενεργή εμπλοκή της Εισαγγελίας σε υποθέσεις κακοδιαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων, οι έρευνες προσκρούουν σε συνταγματικές διατάξεις που προστατεύουν πολιτικά πρόσωπα.
Αυτό το νομικό πλαίσιο εμποδίζει την πλήρη διερεύνηση των ευθυνών, καθώς η δικαιοδοσία περιορίζεται αποκλειστικά στο Κοινοβούλιο, καθιστώντας την αποκάλυψη της αλήθειας εξαιρετικά δυσχερή χωρίς ριζικές συνταγματικές αλλαγές.
Το δυστύχημα των Τεμπών και οι πιέσεις κατά των Εισαγγελέων
Ως το πλέον οδυνηρό παράδειγμα των θεσμικών δυσλειτουργιών αναφέρεται η τραγωδία στα Τέμπη, όπου η έρευνα για τη διαχείριση των κονδυλίων ασφαλείας του σιδηροδρόμου παρέμεινε ημιτελής όσον αφορά το πολιτικό σκέλος. Η Γενική Εισαγγελέας σημειώνει πως οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς βρέθηκαν αντιμέτωποι με οργανωμένες εκστρατείες συκοφάντησης και έντονες πιέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κροατία.
Η κατακλείδα της παρέμβασής της είναι ότι το πολιτικό και συνταγματικό κατεστημένο μπορεί να λειτουργήσει ως ανυπέρβλητο εμπόδιο, μετατρέποντας τους μηχανισμούς ελέγχου σε απλά σχήματα λόγου χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.